Selülit (Cilt Enfeksiyonu): Belirtileri ve Nedenleri

Selülitin en belirgin belirtisi, ciltte hızla genişleyebilen kızarık, sıcak, şiş ve ağrılı bir alandır. Belirtiler çoğunlukla tek taraflıdır ve birkaç saat ile birkaç gün içinde belirginleşir.

• Kızarıklık (eritem): Sınırları genellikle net olmayan, çevreye doğru yayılan kızarıklık
• Sıcaklık artışı: Tutulan bölgenin çevre dokuya göre belirgin biçimde daha sıcak olması
• Şişlik ve gerginlik: Deride parlak, gergin bir görünüm ve dokuda sertlik hissi
• Ağrı ve hassasiyet: Dokunmakla veya hareketle artan ağrı
• Deri değişiklikleri: Kabarcık, sulanma, bal rengi kabuklanma ya da küçük yaralar
• Sistemik belirtiler: Ateş, üşüme-titreme, halsizlik ve bölgesel lenf bezlerinde büyüme

Kızarık alandan yukarı doğru uzanan kırmızı çizgiler ya da yakındaki lenf bezlerinde şişlik, enfeksiyonun lenf yollarına ilerlediğine işaret edebilir ve dikkate alınması gereken bir bulgudur.

Selülit, deri bariyerindeki bir açıklıktan giren bakterilerin deri altı dokuda çoğalmasıyla ortaya çıkar. En sık sorumlu tutulan bakteriler, deri üzerinde doğal olarak bulunabilen A grubu beta-hemolitik streptokoklar ve Staphylococcus aureus gibi türlerdir.

Sağlam deri, mikroorganizmalara karşı doğal bir kalkan işlevi görür. Kesik, çatlak, böcek ısırığı veya mantar gibi nedenlerle bu bariyer bozulduğunda bakteriler deri altına ulaşıp bir enfeksiyon başlatabilir. Bazı durumlarda giriş kapısı gözle görülmeyecek kadar küçüktür ve kişi tarafından hiç fark edilmeyebilir; bu nedenle belirgin bir yara olmadan da selülit gelişebilir.

Bakteriler çoğunlukla deride gözle görülür ya da fark edilmeyen küçük hasarlardan girer. Sık rastlanan giriş kapıları şunlardır:

• Kesik, sıyrık, çizik ve yanıklar
• Ayak parmak aralarındaki mantar (atlet ayağı) kaynaklı çatlaklar
• Tırnak batması ve tırnak çevresindeki yaralar
• Böcek ve hayvan ısırıkları
• Egzama, sedef gibi deri hastalıklarına bağlı çatlak ve kaşıntı yaraları
• Uzun süre iyileşmeyen bacak (venöz) ülserleri
• Cerrahi kesi yerleri ve iğne giriş noktaları

Giriş kapısının erken fark edilip temiz tutulması, enfeksiyona zemin hazırlayan koşulları azaltabilir; ancak mevcut bir kızarıklığın değerlendirilmesi hekime aittir.

Bazı durumlar hem bakterinin cilde girmesini kolaylaştırır hem de vücudun enfeksiyonla baş etmesini zorlaştırarak selülit riskini artırır. Bu etkenlerin bir arada bulunması riski daha da yükseltebilir.

• Daha önce selülit geçirmiş olmak (aynı bölgede tekrarlama eğilimi)
• Lenfödem ve kronik bacak şişliği
• Venöz yetmezlik ve varis
• Diyabet
• Aşırı kilo
• Bağışıklığı baskılayan hastalıklar veya ilaç kullanımı
• Deri bütünlüğünü bozan kronik cilt hastalıkları (egzama, mantar)
• İleri yaş

Risk taşıyan kişilerde ayak ve bacak cildinin nemlendirilmesi, mantar gibi zeminlerin ihmal edilmemesi ve yaraların takip edilmesi genel olarak önerilir.

Selülit çoğu zaman hekim değerlendirmesiyle yönetilebilen bir tablo olsa da bazı işaretler enfeksiyonun hızla ilerlediğine veya derin dokulara yayıldığına işaret edebilir; bu durumda vakit kaybetmeden değerlendirme gerekir.

• Kızarıklığın saatler içinde hızla genişlemesi
• Yüksek ateş, titreme, bilinç bulanıklığı ya da genel durumun hızla bozulması
• Kızarık alandan yukarı doğru uzanan kırmızı çizgiler
• Görünen kızarıklıkla orantısız, çok şiddetli ağrı, deride morarma, kabarcık ya da his kaybı
• Yüz çevresinde veya göz kapağında gelişen kızarıklık ve şişlik
• Diyabet ya da bağışıklık baskılanması gibi risklerin varlığında hızlı ilerleyen bulgular

Bu tür bulgular ortaya çıktığında en yakın acil servise başvurmak veya 112'yi aramak gerekir. Belirgin sistemik belirti olmasa bile giderek büyüyen, ağrılı bir kızarıklık için gecikmeden hekime görünmek doğru olur.

Selülit tanısı büyük ölçüde hekimin muayenesine ve şikâyetlerin öyküsüne dayanır; kızarıklığın görünümü, yayılımı ve eşlik eden ateş gibi belirtiler birlikte değerlendirilir. Deri ve yumuşak doku enfeksiyonları dermatoloji alanının kapsamındadır. Ateş, yaygın enfeksiyon bulguları ya da altta yatan bir hastalık söz konusuysa enfeksiyon hastalıkları ve iç hastalıkları da sürece dâhil olabilir.

Gerektiğinde giriş kapısını, apse gibi komplikasyonları ya da benzer görünen derin ven trombozu gibi durumları araştırmak için kan tetkikleri veya görüntüleme istenebilir. Test sonuçlarının yorumlanması ve izlenecek yol kişiye özeldir; bu değerlendirmeyi ilgili hekim yapar.